Projecten Domotica

 

Huize Scharweijde te Zeist

 KNX geeft luxe kantoorvilla concurrentievoordeel op verhuurmarkt
 
Schaerweijde is niet de enige luxe kantoorvilla in Zeist met een bord Te Huur op de oprijlaan. Het is wel het enige monumentale pand waar werkelijk alles volautomatisch werkt. De eigenaar ziet het op KNX gebaseerde gebouwautomatiseringsysteem als een belangrijk wapen in de strijd om huurders op de stroeve kantorenmarkt.
 
Wanneer de makelaar de zojuist gerenoveerde Huize Schaerweijde toont aan geïnteresseerde huurders, is het van de buitenkant steeds een vrolijk schouwspel. Op de vier verdiepingen gaan gordijnen ritmisch open en dicht, lichten gaan spontaan aan en uit, de zonwering gaat op en neer en op verschillende plekken in de tuin spuwen nozzles plotseling water uit. Veel bezichtigers wisten van tevoren niet wat domotica was, maar de live voorstelling in het prachtige pand in Zeist doet wonderen. Het uit 1863 stammende heren- en koetshuis bevat sinds kort een knap staaltje elektrotechniek, geïmplementeerd door Van Maanen Domotica Solutions uit Lunteren. Voor de makelaar is deze toegevoegde waarde een belangrijk ‘verkoopargument’. Het project leverde Van Maanen een nominatie op voor de KNX Professionals Award 2011. En een mooi referentieproject.
 
Energiebesparing met KNX
Maurice Dinkgreve, directeur van Schaerweijde Vastgoed, was op de beurs Domotica & Slim Wonen in het Evoluon vorig jaar heel gericht op zoek naar een system integrator voor zijn renovatieproject. “Ik kende KNX en de mogelijkheden en wist dat ik met die wereldwijde standaard aan de slag wilde in Huize Schaerweijde. Ten eerste wilde ik alle functies kunnen integreren en centraal kunnen bedienen. Ten tweede verkrijg ik met KNX optimale verhuurflexibiliteit vanwege de mogelijkheden van lokale bediening en verbruiksregistratie. Tot slot – niet onbelangrijk – levert gebouwautomatisering een aanzienlijke energiebesparing. Gaandeweg kwamen we er achter dat de mogelijkheden op het gebied van energiebesparing veel groter waren dan we aanvankelijk dachten. De voordelen daarvan zijn niet alleen voor onszelf, maar ook voor onze huurders van belang. Daarnaast vind ik het duurzaamheidsaspect heel belangrijk.”
 
Grote en kleine investeringen
Dinkgreve liet een energiebeheersingplan opstellen. Daarin kwamen adviezen te staan om door grote en kleine investeringen het energieverbruik terug te brengen vanuit de oude situatie. Gebouwautomatisering vormde daarin een belangrijk onderdeel. Zo kan de elektronisch gestuurde spaarverlichting tot een besparing van 35% ten opzichte van de oude situatie leiden en kan ook de geprogrammeerde verwarming met radiatorthermostaten voor een besparing van 25% zorgen.
Daarnaast liet Dinkgreve voorrekenen hoe lang de terugverdientijd was van de investeringen in KNX en andere energiebesparende maatregelen. Daar kwam op onderdelen een periode van twee tot zeven jaar uit. Voor de eigenaar waren die gegevens doorslaggevend om de plannen door te zetten. Dinkgreve: “We krijgen met dit gebouwautomatiseringsysteem een belangrijk concurrentievoordeel op de verhuurmarkt.”
 
Historisch en hypermodern
Het historische pand moest bij de renovatie het karakteristieke uiterlijk behouden, maar onderging van binnen een ingrijpende metamorfose. “En dat zonder ook maar één muur te beschadigen,” zegt Wijnand van Maanen. “Dat was dan ook een randvoorwaarde van de eigenaar, Schaerweijde Vastgoed uit Zeist: zo weinig mogelijk beschadigingen. We hebben via de plinten, de holle wanden en de systeemplafonds alles kunnen strippen en vernieuwen. Maar dan ook echt alles. Er zijn geen bouwbedrijven of stukadoors nodig geweest.” Alleen de radiatoren en de verwarmingsbuizen herinneren nog aan de oude situatie. Maar toch ook weer niet. Op elke radiator zit nu een KNX radiatorthermostaat van Hager. “Geen gehannes meer met kranen handmatig openen en sluiten. Dat doet KNX nu op afstand en automatisch, op basis van de ingestelde programmering.”
 
Ultiem gemak
Alle installaties en functies binnen het pand zijn aangesloten op de KNX-bus. Allereerst natuurlijk de verlichting. De energiezuinige verlichting – spaarlampen en leds - is van 1 tot 10 V dimbaar en doet dat automatisch. Van Maanen stelde een gemiddelde waarde van natuurlijk licht in waarboven het niet meer nodig is om binnen bij te lichten, zodat de verlichting vervolgens vanzelf terug- of uitschakelt. Uiteraard kunnen individuele gebruikers die waarden zelf bijstellen. De verlichting in algemene ruimtes als de toiletten werken op bewegingsmelders. Tegelijkertijd treedt daar dan de luchtafzuiging en eventueel de multiroom audio-installatie in werking. Er zijn ‘maar’ 20 bewegingsmelders in het hele pand. De rest van de schakelfuncties zijn ondervangen met een scansysteem voor vingerafdrukken of pasjes. Dit toegangscontrolesysteem van Suprema werkt zowel bij de toegangspoort van het terrein, de centrale buitendeur als ook voor elke individuele kamer in het kantoorgebouw. Wie een kantoorruimte betreedt met behulp van de vingerscan en/of cardreader, schakelt in die ruimte meteen de verlichting en de verwarming in. Gira schakelaars naast de deur geven de gebruiker dan weer vrije toegang tot het bedienen van bijvoorbeeld de zonwering en de gordijnen, maar ook voor het aanpassen van de temperatuur en het tussentijds uitschakelen van de verlichting. Deze bedienunits zijn echter overbodig voor wie de centraal geprogrammeerde instellingen wil volgen. Voor elke, persoonlijke wens, is er het ultieme gemak. De vergaderruimtes, twee op elke verdieping, hebben een extra sceneschakelaar voor vergaderen op de bedienunit. Met één druk op die knop gaan de gordijnen dicht, rolt het beamerscherm naar beneden en gaan de lichten aan.
Eigenaar Dinkgreve vindt het fantastisch dat hij per kamer of gebruiker rechten kan toekennen voor het gebruik van bepaalde domoticacomponenten. “Maar ook dat je maar één toegangspas nodig hebt om toegang te krijgen tot bevoegde ruimtes, om koffie of frisdrank af te rekenen in het bedrijfsrestaurant en voor tijdregistratie. Op termijn willen we het zo maken dat je met dezelfde pas ook op je computer kunt inloggen.”
 
Nieuw: video-intercom op SIP
Bij de toegangspoort is een Gira video-intercomsysteem geïnstalleerd dat werkt op IP-telefonie via het Session Initiation Protocol (SIP) voor multimediacommunicatie. Als een bezoeker drukt op de ‘bel’ van een bepaalde huurder, komt die melding op een toegewezen PC bij het betreffende bedrijf binnen. Vervolgens kan men met een druk op de knop de toegangspoort op afstand openen. Dit is één van de functies die de eigenaar van het pand als optionele dienst aanbiedt aan de huurders. Voor het afnemen van die dienst, betaalt de gebruiker een extra bedrag bovenop de huursom. “Dat is ook meteen het gemak van dit systeem. Je kunt gebruikers willekeurig aan- of afsluiten van bepaalde functies en diensten. Ze kunnen ook besluiten dat ze in het gebouw zelf geen gebruik maken van de vingerscanner of dat ze de zonwering altijd alleen handmatig willen bedienen. Alles kan,” zegt Van Maanen. De zonwering en de verlichting worden in de centrale programmering bediend door het weerstation op het dak. De weer- en lichtgegevens bepalen of de zonwering dicht of juist open gaat en in hoeverre er kunstlicht nodig is.
 
Beregenen via de iPhone
De eigenaar koos,wat betreft de beveiliging van het pand, voor een alarmsysteem van het Amerikaanse merk Galaxy. Niet het makkelijkste systeem om aan KNX te koppelen. Via een speciale interface wist Van Maanen het systeem toch op de KNX bus aan te sluiten, zodat nu alle meldingen ook via de KNX visualisatie binnenkomen. Dit zijn, behalve het enorme 55 inch touchscreen in de receptie, in sommige gevallen ook de pc’s van de gebruikers en de iPhone van de eigenaar. “De eigenaar heeft inmiddels zodanig de smaak te pakken van de mogelijkheden bij het gebouwbeheer, dat hij van vrijwel alles op de hoogte wordt gehouden via zijn iPhone. De aircostatus, brandmeldingen, buitengewone schakelingen en zelfs de status van de diverse sloten komen constant via zijn iPhone binnen. Zo kan hij altijd actief inspelen op storingen of verdachte meldingen. Hij kan zelfs op afstand de beregening tussentijds stoppen of op andere intervals instellen als hij dat wil,” vertelt Van Maanen. De beregening is een verhaal apart. “Het eisenpakket van de eigenaar voor de beregening was erg complex. We hebben een vergelijking gemaakt tussen uitvoering van het eisenpakket door het oude bedrijf en door KNX. Daaruit kwam dat wij met een 10-voudige actor van Hager in de meterkast en een dagje programmeren dezelfde kunstjes door KNX konden laten uitvoeren voor een beduidend lagere prijs. En deze schakeling kan zelfs meer. Het van huis uit bedienen van de beregening ging volgens het andere bedrijf niet eens.”
 
Smart metering
Het klimaat van het kantoorgebouw wordt vooralsnog geregeld door een conventionele cv-installatie, in combinatie met airco en topcooling. De eigenaar is van plan om de twee verouderde cv-ketels op termijn te vervangen door een duurzaam systeem als warmtekrachtkoppeling. Voor zowel gas, licht als water zijn KNX-smartmeters geplaatst in de twee verdeelkasten die elke verdieping telt. Zo is het verbruik per verdieping te herleiden en door te berekenen. De informatie geeft de eigenaar een heel gedetailleerd inzicht in het verbruik en de kosten per dag, maand of jaar, uitgebeeld in statistieken met vergelijkende lijnen.
 
Eenvoudig in gebruik
Bij KNX-installaties ligt veel nadruk op de mogelijkheden om in de toekomst aanvullingen en uitbreidingen te realiseren. In dit geval, zo zegt Van Maanen, is er momenteel niets beschikbaar wat nog niet in het systeem is opgenomen. Alleen als de techniek met nieuwe functies, installaties of systemen komt, ligt de buskabel ook hier open voor welke aanpassing dan ook. Alle tussentijdse aanpassingen in programmering en wensen kan de system integrator ook heel goed op afstand doorvoeren. Voor veel andere activiteiten zal de eigenaar hem niet nodig hebben, denkt hij. “Het is voor ons misschien een complex project geweest, voor de gebruikers is het zo eenvoudig als het maar zijn kan. Met een korte handleiding op een A4’tje kan iedereen ermee uit de voeten. De rest wijst zichzelf.”
 
Domotica maakt flexibel
Iris van den Heijkant, facilitair medewerker bij Schaerweijde Vastgoed, heeft net haar eerste huurders geïnstrueerd over de werking van de techniek in het pand. Zelf houdt ze kantoor in het voormalige Koetshuis op het landgoed. “Ik hoor en zie dat onze makelaar de gebouwautomatisering benadrukt tijdens de bezichtigingen. Er staat veel te huur in deze omgeving. Met onze gebouwsystemen hebben we net iets meer te bieden dan veel concurrenten, kunnen we ons positief onderscheiden. Er is dan ook al veel interesse. In het begin wilden we elke verdieping in zijn geheel verhuren. De markt dwingt ons nu om ook kleinere eenheden te verhuren. Dat is door de domotica in huis geen enkel probleem. Zo kunnen we nu 44 kantoorruimtes en twee vergaderzalen apart verhuren. Het maakt ons dus enorm flexibel. Het is ook gewoon geweldig dat ik vanaf mijn pc kan zien of alle lichten uit zijn als ik vertrek en niet alle radiatoren na hoef te lopen om de kranen dicht te draaien. Dat wordt namelijk heel vaak vergeten. In dit pand is dat een fluitje van een cent.”